Specijalne zbirke Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH
Izvor: Komisija za očuvanje nacionalih spomenika.
Pokretno dobro – Specijalne zbirke Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine podrazumijeva Zbirku rariteta, Rukopisnu i Kartografsku zbirku. Nacionalna i univezitetska biblioteka Bosne i Hercegovine osnovana je 1945. godine kao Narodna biblioteka Bosne i Hercegovine, dok je Odjeljenje specijalnih zbirki osnovao bibliotekar Ljubinko Popović 1951. godine.
Posebno vrijedni rukopisi
Predmetne zbirke okupljaju stare, rijetke i posebno vrijedne štampane i rukopisne knjige, te pojedinačne rukopise i arhivsku građu. Osim knjiga u ovoj zbirci se čuvaju vrijedne ručno bojene geografske karte i atlasi, te planovi i turistički vodiči često u formi putopisa koji pružaju vrijedne podatke o prostoru Balkana i Bosne i Hercegovine.
Građa klasificirana i kataloški zavedena u ovim zbirkama svjedoči različitim historijskim epohama i predstavlja izvor za daljnja proučavanja štamparstva, književnosti, historije i kulture, te prožimanja različitih kulturoloških fenomena kroz period od srednjeg vijeka do početka Drugog svjetskog rata.
U fondovima specijalnih zbirki čuvaju se iluminirani rukopisi, inkunabule iz 16. stoljeća, knjige iz prvih bosanskohercegovačkih štamparija, te građa arhiva Poljičke republike, Mehmed-bega Kapetanovića Ljubušaka, dr. Jovana Kršića, Silvija Strahimira Kranjčevića itd.
Donacije i otkupi
Ova vrijedna zbirka nastala je kroz donacije i otkupom od institucija, pojedinaca, te izdavačkih kuća. Zbirka rariteta, odnosno zbirka starih i rijetkih knjiga raspolaže ukupnim fondom od približno 3.900 bibliotečkih jedinica. Izdanja koja se čuvaju u zbirci rariteta i rijetkih knjiga svjedoče razvoju štamparske djelatnosti na tlu Bosne i Hercegovine, ali i štamparskoj djelatnosti izvan bh. granica ali za potrebe Bosne i Hercegovine (Štamparija hadži Muharema efendije Bošnjaka 19. stoljeće, Istanbul).
U Zbirci rariteta se čuvaju i Strane rijetke knjige koje podrazumijevaju Minijature (120 bibliotečkih jedinica), četiri Inkunabule (prve štampane knjige od 1455. do 1500.) štampane u Veneciji i Tubingenu, te knjige evropskih štamparija iz 16. i 17. stoljeća. Zbirka Rukopisa sadrži oko hiljadu kodeksa pisanih na arapskom, turskom i perzijskom jeziku. Manji broj kodeksa ove zbirke ispisan je na grčkom, latinskom ili jezicima slavenskih naroda.
Preteča atlasa
Posebno vrijednost ove zbirke čine ćirilični i latinični rukopisi među kojim se ističe Sledovani psaltir s kraja 16. stoljeća ispisan na papiru. U Kartografskoj zbirci čuvaju se karte, atlasi i turistički vodiči – ukupno 5915 bibliotečkih jedinica. Neke od karata izradili su najpoznatiji kartografi poput Mercatora, Orteliusa, Hirsvogelia, a većina ih je datirana u 16., 17. i 18. stoljeće.
Veliki broj karata ručno je bojen, što pored dobre očuvanosti i kvalitetne štampe doprinosi njihovoj vrijednosti. Jedna od najvrjednijih jedinica ove zbirke je atlas Abrahama Orteliusa iz Antwerpena Theatrum Orbis Terrarum čije prvo izdanje potječe iz 1579. godine, dok je izdanje u posjedu Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH štampano 1592. godine u štampariji Plantiniana u Antwerpenu. Ovaj se atlas smatra pretečom modernih atlasa.
Specijalne zbirke Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine čuvaju se u prizemnim prostorijama zgrade na adresi Zmaja od Bosne 8B u Sarajevu. (mojinfo.ba)
Specijalne zbirke Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH
