Sve što niste znali o Arnaudiji u Banjaluci
Izvor: Banjaluka i njenih 45 džamija.
Arnaudija džamija (Džamija Hasana defterdara ili Defterdarija džamija) je sagrađena 1595. godine i nalazi se u Donjem Šeheru nedaleko od Ferhadije džamije.
Sagradio ju je…
Sagradio je Hasan defterdar, ministar finansija Bosanskog pašaluka u vrijeme stolovanja Ferhad-paše, čiji je bio lični prijatelj i potpisnik njegove vakufname. Nalazi se na popisu spomenika svjetske baštine pri UNESCO-u (nulta kategorija kulturnog spomenika).
Izbor mjesta za izgradnju džamije nije bio slučajan. Prihvatajući Ferhat-pašinu ideju o urbaniziranju ovog dijela grada, a posebno naglašavajući značaj saobraćajnice koja je polazila od brda Lauš do Vrbasa, Hasan defterdar postavlja svoju džamiju na krajnju sjevernu tačku ove ceste, na mjesto njenog ukrštanja sa longitudinalom koja je išla od Gornjeg Šehera ka Bosanskoj Gradišci.
Izgradnja ove saobraćajnice započeta je još u Ferhat-pašino vrijeme da bi se duž nje i spajajući se sa čaršijom izgradili brojni javni objekti i dućani. Novosagrađena Arnaudija džamija postavljena je tačno na pravolinijskom smjeru sa Ferhadijom, te tako davala značaj tom prostoru i otvarala mogućnost i daljnje gradnje.
Banjaluka je bila centar
U vrijeme izgradnje džamije, Banjaluka je bila centar Bosanskog pašaluka, a Osmansko carstvo, sa sultanom Mehmedom III na čelu, nastavljalo je osvajanje prostora preko Save. U to vrijeme se gradi, na prostoru današnje tvrđave Kastel, pored već izgrađene Ferhad-pašine tophane (topolivnice) i mosta, Nova tvrđava (Kal’ ai džedit) i džamija u njoj, koja je dobila ime po ovom sultanu.
Osim toga, u to doba Banjaluka je sasvim dobila sve osobitosti velikog šehera sa formiranim cjelinama Gornjim i Donjim Šeherom, Velikom i Malom Čaršijom i brojnim mahalama koje su je okruživale. Arnaudija bila je izgrađena u klasičnom osmanlijskom stilu kao i Ferhadija džamija. Imala je sličnosti sa džamijom Ferhadijom. Svojim stilskim i tipološkim karakteristikama pripadala je grupi jednoprostornih džamija sa kupolom i tri kupolice.
Isticala se svojim skladnim proporcijama i oblikom te masivnim kamenim turbetom sa kupolom uz korpus džamije, kao i malom munarom u ogradi, akšamluk-munaricom ili ezan-tasom koja je činila detalj čitavog kompleksa. Stara česma na ulazu u džamijsko dvorište nije služila samo vjernicima već i stanovnicima cijele mahale.
Uspon građevne umjetnosti
Za kamenu česmu kod ove džamije, stručnjaci kažu da “oblikom, proporcijama i tehnikom rada, ukazuje na veliki uspon građevne umjetnosti u ovim stranama u minulim vijekovima” i drže da je podignuta u isto vrijeme kad i Arnaudija. Turbe, munaricu i česmu su napravili isti majstori koji su sagradili džamiju. Česma, munarica, dvije kapije i haremski zid su bili napravljeni od pravilnih kamenih klesanaca.
Zidovi džamije i munara džamije su bili od pravilnih klesanaca kamena ledena sedra. Kupola džamije i trompe su bili napravljeni od turske cigle. Mihrab i minber bili su slični mihrabu i minberu Ferhadije džamije. U turbetu su bila dva drvena sarkofaga prekrivena zelenom čohom. Tu su počivali osnivač džamije Hasan-efendija i njegova žena. Džamiju Arnaudijau su srušili komšije Srbi 7. maja 1993. godine. Obnova je u završnoj fazi. (mojinfo.ba)
Sve što niste znali o Arnaudiji u Banjaluci
