Spomenik UNESECO-a: Mehdi-begova džamija u Banjaluci
Izvor: Banjaluka i njenih 45 džamija.
Mehdi-begova ili džamija na Hisetima nalazi se na lijevoj obali Vrbasa, na pola puta između Donjeg i Gornjeg Šehera, u Kozarskoj ulici. Podigao ju je Mehdi-beg Imamović 1630. godine. Pod zaštitom je UNESCO-a kao kulturni spomenik svjetske baštine treće kategorije.
Od četiri, tri srušene
Uz džamiju, a i preko puta Kozarske ulice nalazi se pripadajući harem sa brojnim lijepo urađenim starim nišanima.
U popisu banjalučkih mahala i kuća iz 1851. godine spominje se i Mehdi-begova mahala, koja, u to vrijeme, ima 47 kuća.
U 17. vijeku Hiseta su bila gusto naseljena, tako da su postojale četiri džamije. Od ove četiri džamije su tri srušene (Apardi-pašina, Hadži-Babina i Zaim-Ibrahimova džamija). Mehdi-begova džamija je ostala kao jedina na Hisetima.
Stara džamija je pripadala tipu jednoprostornih džamija sa četvorovodnim krovom i drvenom munarom. Džamija je bila okrečena u bijelo izvana i iznutra, a zidovi su imali debljinu oko ca. 75 cm. Munara je bila drvena, izlazila je iz krova, imala je pokriveno šerefe, a alem je imao dvije jabuke. Munara je nekoliko puta mijenjana.
Objekat je imao posebno lijepo izrađen kameni mihrab sa četiri reda pravih, precizno izvedenih stalaktita i arkadnim frizom sa 5 vertikalnih žlijebova i ukrasnom jabukom na vrhu. Krunski dio mihraba bio je dekorisan stilizovanim biljnim motivima (listovi i cvjetovi). Na središnjem dijelu krune mihraba nalazio se ispisan ajet iz Kur’ana. Desno od mihraba, postavljen uz jugozapadni zid, nalazio se drveni mimber.
Uz džamiju je vrlo brzo nastao harem sa većim brojem nišana različitog hronološkog okvira nastajanja i različitih vrijednosti. Harem Mehdi-begove džamije podijeljen je ulicom u dva dijela, tako da danas postoji harem uz džamiju, kao i iznad Kozarske ulice. Mehdi-begovu džamiju su srušili komšije Srbi u urbicidu, 4. jula 1993. godine. Džamija je obnovljena. (mojinfo.ba)
Spomenik UNESECO-a: Mehdi-begova džamija u Banjaluci
