Tajne masovne grobnice u Srbiji (prvi dio)
Tekst je izvorno i originalno objavljen na srpskom jeziku, od strane Inicijative mladih za ljudska prava (YIHR).
Oružani sukob na teritoriji Kosova u periodu od 1998. do 1999. godine vodio se između Savezne Republike Jugoslavije (SRJ) i Srbije, odnosno Vojske Jugoslavije (VJ), policije i paravojnih jedinica s jedne strane i Oslobodilačke vojske Kosova (OVK) sa druge.
Nakon što su neredi u Albaniji 1997. godine članovima OVK omogućili lakši pristup oružju, njihove aktivnosti se intenziviraju.
Između 5. i 7. marta 1998. godine u selu Prekaze (opština Srbica) srpske policijske snage su napale imanje Adema Jašarija, komandanta OVK. Tom prilikom osim Jašarija ubile 58 članova njegove šire porodice – pripadnike OVK, žene i decu.
Nakon masakra u Prekazu, koji je međunarodna zajednica ocenila kao prekomernu upotrebu sile, OVK stiče širu podršku albanskog stanovništva na Kosovu.
Mučenja i silovanja
Tokom oružanog sukoba 1998. i 1999. godine, srpske snage su, služeći se mučenjima, silovanjima, ubistvima albanskog civilnog stanovništva, kao i uništavanjem imovine i proterivanjem kosovskih Albanaca, nastojale da trajno izmene demografsko stanje na Kosovu.
Funkcija zastrašivanja
Nasilje srpskih snaga nad albanskim stanovništvom bilo je odmazda VJ i policije zbog napada OVK. Ubistva su imala i funkciju zastrašivanja stanovništva i podsticanja Albanaca da napuste svoja naselja.
Napadi na civile intenzivirani su za vreme NATO intervencije, u periodu od 24. marta do 10. juna 1999. godine. Procenjuje se da je od kraja marta do početka juna 1999. godine sa Kosova otišlo oko 700 000 Albanaca.
Prema podacima Fonda za humanitarno pravo (FHP), tokom 1998. ubijeno je 1099 civila, kosovskih Albanaca, a do kraja rata odnosno do 20. juna 1999. godine, ubijeno je ukupno 5009 albanskih civila.
Premeštanje tela
Istovremeno, tokom marta, počinje i planiranje operacije premeštanja i sakrivanja tela, koja je morala otpočeti najkasnije u aprilu, a trajala je i tokom maja.
Albanci ubijeni u zločinima srpskih snaga prvo su sahranjivani u blizini lokacija na kojima su ubijeni, a zatim, kada je ulazak snaga NATO na područje Kosova postao izvestan, njihova tela su premeštana i pokopavana u masovne grobnice u Srbiji, često na lokacijama koje pripadaju vojsci i policiji.
Da se radilo o egzekucijama, pokazuju prostrelne rane u predelu glave, a skrivanje tela nesumnjivo ukazuje na to da je među planerima i učiniocima postojala svest o izvršenju ratnog zločina.
Na području Srbije do sada su otkrivene četiri lokacije na kojima se nalazi više masovnih grobnica sa ukupno 941 telom, i to: Batajnica sa 744 tela, Perućac sa 84, Petrovo Selo sa 61 i Rudnica sa 52 tela.
Prve tri grobnice otkrivene su 2001, a poslednja, Rudnica, 2013. godine.
Hladnjača u Dunavu
Informacije o masovnim grobnicama prvi put su se pojavile 2001. godine u „Timočkoj krimi reviji” u tekstu Dragoljuba Vitomirovića (koji je kasnije poginuo u saobraćajnoj nesreći) pod naslovom „50 leša u hladnjači – državna tajna”.
Tekst sadrži ispovest lokalnog ronioca Živadina Đorđevića, kao i podatak da su o otkriću hladnjače odmah bili obavešteni policija, javni tužioci i istražne sudije, kao i vrh Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije (MUP), te da je nakon toga slučaj proglašen državnom tajnom.
Na ovom linku pogledajte dokumentarac Dubina II.
Kamion sa oznakom klanice iz Prizrena
Prvih dana aprila, u Dunavu, kod mesta Tekija kod Kladova isplivao je kamion hladnjača sa oznakom klanice iz Prizrena.
Kako je naveo ronilac Đorđević, u njemu nije bilo vozača, ali je na papučici za gas stajao kamen težine oko 5 kg, a u sanduku su se videli leševi.
Hladnjaču su, uz pomoć dizalice iz hidroelektrane Đerdap, privukli na obalu, dok su se na licu mesta nalazili zaposleni Odeljenja unutrašnjih poslova (OUP) Kladovo.
Narednih dana uključio se i načelnik Sekretarijata unutrašnjih poslova (SUP) Bor, Časlav Golubović.
Golubović je telefonirao Vlastimiru Đorđeviću, načelniku Resora javne bezbednosti (RJB) MUP-a, koji je isprva naredio da tela zakopaju, a zatim, kada se videlo da za tako nešto ne postoji logistika, prevezu za Beograd.
83 tijela i tri glave
Angažovano je preduzeće Komunalac. Vozaču Ljubinku Ursuljanoviću je naređeno da kamion sa 30 leševa vozi do Bubanj Potoka, gde će ga preuzeti radnici Resora državne bezbednosti (RDB).
Sutradan je iz Beograda došao vozač MUP-a, Božidar Protić, i odvezao kamion sa 53 kompletna tela i 3 glave do naselja 13. maj u Batajnici.
Operacija uklanjanja leševa iz hladnjače i njihovog transportovanja do Batajnice nazvana je Dubina II. Ta 83 kompletna tela i 3 glave čine prve posmrtne ostatke kosovskih Albanaca dopremljenih u masovnu grobnicu u Batajnici.
Radna grupa
Dana 8. maja 2001. godine, tadašnji ministar unutrašnjih poslova Srbije, Dušan Mihajlović, formira Radnu grupu sačinjenu od visokih policijskih službenika. Među njima je i Dragan Karleuša, zamenik načelnika Uprave kriminalističke policije (UKP).
Radna grupa je imala zadatak da proveri navode „Timočke krimi revije”. Rezultate istraživanja, podatke o prevozu i pokopavanju tela, Radna grupa je predstavila u dokumentima Informacija I od 25. maja i Informacija II od 26. maja 2001. godine.
Sastanci u vezi sa rešavanjem leševa
Otkrila je i to da su se od marta 1999. godine održavali sastanci najvišeg državnog vrha Srbije u vezi sa rešavanjem pitanja leševa albanskih civila.
Na jednom od njih je predsednik SRJ, Slobodan Milošević, naredio tadašnjem ministru policije Srbije, Vlajku Stojiljkoviću, da ukloni dokaze koji bi mogli upućivati na zločine.
Stojiljković je za to zadužio Vlastimira Đorđevića, načelnika RJB-a, i Dragana Ilića, načelnika UKP-a. Ilić je kasnije, u razgovoru sa Radomirom Markovićem, načelnikom RDB-a, rekao da mu je značajnu pomoć pružao Goran Radosavljević Guri, koji je u to vreme bio nadležan za Nastavni centar policije u Petrovom Selu, u kome su otkrivene dve masovne grobnice.
Nema leša-nema zločina
U maju 1999. godine, na jednom od sličnih sastanaka državnog vrha, Obrad Stevanović, pomoćnik ministra policije, zapisao je „Nema leša – nema zločina”. Ispod toga „predsednik”, što se, izvesno, odnosilo na Slobodana Miloševića.
O detaljima koji su vezani za grobnice i zločine pročitajte u našim narednim tekstovima. (mojifno.ba)
Tajne masovne grobnice u Srbiji (prvi dio)
